Diş Tipleri ve Dişlerin Gelişimi

1
337 okundu

Diş Tipleri

İnsanlar süt dişleri ile kalıcı dişler olmak üzere iki kez diş çıkarırlar. Geçici olan süt dişleri, çocuklukta çıkar ve genellikle kendiliğinden dökülür. Geçici dişler üç çeşittir: Kesiciler; köpek dişleri; azı dişleri. Kalıcı dişler sonradan çıkar. Bu dişler de öncekiler gibi üç tipe ayrılabilir. Ek olarak, “küçük azı dişleri” denen bir tür daha vardır. Bunlar bir ara türdür ve gerek biçim, gerekse yerleşim bakımından köpek dişleri ile azı dişleri arasında yer alırlar.

diş tipleri
diş tipleri

Kesicilerin dar, bıçak gibi kesici kenarları vardır. İki çenenin kesicileri, kesme işlemi sırasında birbiri üstüne makasın iki ucu gibi geçerler. Köpek dişleri ve kesici dişler besinleri parçalamaya, azı ve küçük azı dişleri ise öğütmeye yararlar.
Öndeki kesiciler ve arkaya doğru köpek dişleri, küçük azılar ve azılar, yan yana dizilerek bir kemer oluştururlar. Diş kemerleri, ısırma işlemi sırasında alt ve üst dişlerin birbirlerine kenetleneceği biçimdedirler.
32 kalıcı dişimiz vardır. Bunlar alt çenede ve üst çenede aynı sırayla yer alırlar. Her çenede 4 kesici, 2 köpek dişi, 4 küçük azı, 8 de azı (toplam 16 diş) vardır. Çocuklarda yalnız 20 süt dişi bulunur; her çenede 4 kesici, 2 köpek dişi ve 4 azı dişi (toplam 10 diş). Kesiciler besini keser, köpek dişleri parçalar, küçük azılar ve azılar da öğütür. İnsan evrime uğradıkça, dişler de değişmiştir: Köpek dişleri eskisi kadar keskin değildir; çoğu insanda da yirmi yaş dişi çıkmaz.

Dişlerin Gelişimi

Diş gelişiminin ilk belirtileri dölüt daha altı haftalıkken belirir. Bu aşamada, ilk ağzın (ağız taslağı) örtücü hücreleri gelişir ve diş kemeri biçiminde kalın bir bant oluşturur. Bu bantta erişkin dişlerinin bulunacağı yerlerde tomurcuklar vardır. Tomurcuklar daha sonra çan biçimini alır ve mine ile fildişi tabakası arasında oluşacak kesişmeyi belli edecek biçimde gelişir. Belirli hücreler fildişi biçimini alırken, ötekiler de mine biçimini alır.
Çanın kenarları daha derine doğru büyümeyi sürdürür ve sonunda diş köklerini oluşturur. Ancak, bu süreç geçici dişlerin çıkmasından bir yıl sonrasına kadar sürer. Doğumda diş yerlerinin tek belirtisi, kalınlaşmış diş eti dokusu olan diş eti yastıklarıdır. Yaklaşık altıncı ayda, alttaki kesicilerin ilki diş etinden çıkmaya başlar.

Diş çıkarma zamanı çocuktan çocuğa değişiklik gösterebilir. Bazen (çok ender olarak) bebeklerde doğuştan bir diş bulunur, bazılarında da bir yaşıma kadar diş çıkmaz.
Alttaki kesiciler çıktıktan sonra üst kesiciler belirmeye başlar. Sonradan köpek dişleri ve azılar çıkar. Ancak, dişlerin çıkması arasındaki süreler çok değişir. Diş çıkarma sorunu, geçici dişlerin herhangi birinin sorunu olarak görülebilir.
İki buçuk ile üç yaş arasında, çocuğun 20 süt dişinden oluşan tam bir dizisi olur. İdeal olan, bu dişlerin, daha büyük olan kalıcı dişlere de yer kalacak biçimde yerleşmiş olmalarıdır.
Altı yaşından sonra, önce alt, sonra üst süt dişleri düşer ve yerlerini kalıcı dişlere bırakırlar. Kalıcı azıdişleri geçici azıdişlerinin yerinde değil, onların biraz arkasında çıkarlar. İlk kalıcı azıdişleri altı yaş, ikinci azıdişleri on iki, üçüncü azıdişi ya da yirmi yaş dişi (akıldişi) on sekiz yaş dolayında çıkar. Ancak, bütün dişlerin çıkış zamanları büyük değişiklikler gösterir.

İnsanların yaklaşık dörtte birinde bir ya da daha fazla yirmi yaş dişi çıkmaz. Bu, evrim sonucu ortaya çıkan bir durum olabilir: Çene küçülürken, dişlerin sayısı azalmaktadır. Bazı yirmi yaş dişleri dişetini delip çıkamaz. Rahatsızlık yaratırlarsa, çekil-meleri gerekir. Bu durum insanların yaklaşık yarısında gerekli olur.

Dişlerin sıralanmasındaki değişiklikler

Süt dişlerini destekleyen çene kesimi, süt dişlerinin hepsi çıktıktan sonra biraz büyür. Süt dişleri genellikle kalıcı dişlerden biraz daha küçüktür. Diş kemeri ancak kalıcı kesiciler de çıktıktan sonra, son biçimini alır.

Üst kalıcı dişler, ilk çıktıklarında yüzün o andaki görünümü bakımından biraz büyük görünürler. Ama zamanla yüz büyüyüp dişler gerçek boyutlarında kaldıklarından, oran düzelir. Üst kesicilerin bir dişleklik yaratıp yaratmadığı, ancak süt dişleri dökülüp kalıcı dişler çıktıktan sonra belli olur.

Geniş kalıcı dişler, duruşlarında bir bozukluk varsa, farkı büsbütün belli eder. Aynı biçimde, diş çarpıklığı da, bütün kalıcı dişler çıktıktan sonra belli olur. Altı yaşından ya da süt dişleri tümüyle dökülüp yerini 32 kalıcı dişe bırakınca, üst kesiciler arasında bir ayrıklık görülmesi, çok sık rastlanan bir durumdur. Dişlerin dizilişinde ya da ısırma sırasında bozukluk varsa, dişlerin doğru konuma getirilmeleri için tedavi gereklidir.

1 YORUM

  1. eşimin dişlerini yaptırmayı düşünüyoruz ama. bir karar veremedik, implantmı yoksa zirkonyummu olsa diye birde İmplant diş fiyatları ile zirkonyum diş fiyatları arasındaki fark ne kadardır, kalite farkını biliyorum ama fiyatlardaki farkı çok merak ediyorum.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here